Kryzysy przemiany (rozwojowe, normatywne) – są nieodłącznymi elementami życia, zmuszają do zmiany i podejmowania nowych ról. Kryzysy sytuacyjne (traumatyczne, losowe) – powstają w wyniku poważnych i niespodziewanych wydarzeń. Kryzysy chroniczne – mają charakter utrwalony, spowodowane są nierozwiązanymi wcześniej wymienionymi kryzysami, przeradzają się często w stany o charakterze psychopatologicznym.
Objawy kryzysu obejmują sfery:
- Emocjonalną: niepokój o przyszłość oraz ogólny, otępienie, niepewność, lęk, poczucie bezradności, frustracja, nieprzystosowanie, złość.
- Poznawczą: dezorientacja, zawężenie pola uwagi, kłopoty z koncentracją, trudność w podejmowaniu decyzji.
- Behawioralną: wycofanie się, wybuchy gniewu, zmiana w aktywności, trudności w normalnym funkcjonowaniu, czyny antyspołeczne, zmiana w sposobie komunikowania się, pomijanie innych obszarów życia, osłabienie wydajności w pracy, osłabione reakcje.
Co można robić?
- Postaraj się zapewnić normalny rytm dnia, zajęć
- Zapewniaj, że reakcje na trudną sytuację- emocje, zachowania, objawy dyskomfortu fizycznego i psychicznego są normalne
- Pomóż identyfikować i nazywać emocje, znajdujcie sposoby na ich wyrażenie
- Mniejsze dzieci odreagowują i wyrażają uczucia i potrzeby przez zabawę Pomocne może być rysowanie, rozmowy z wykorzystaniem gadżetów, maskotek, pacynek itp.
- Sprawdź zasoby rówieśników, grupa jest ważnym elementem życia dziecka
- Wspieraj rodziców
Tego NIE rób!
- Nie pytaj o szczegóły trudnych wydarzeń
- Nie zmuszaj do rozmowy – dawanie wsparcia poprzez: obecność, zabawę, kolorowanie, może być równie wspierające
- Nie podejmuj pracy, jeśli odczuwasz silne emocje – boisz się, nie wiesz co robić
- Nie używaj trudnych słów, etykiet, które mogą obciążać dziecko (bądź uważny na Twoje przekonania na temat sytuacji)
- Udziel podstawowych informacji (gdzie jesteś, gdzie jest odpowiedzialny dorosły, co dalej i gdzie Ty będziesz dostępny)
- Usiądź lub kucnij
- Daj znać, że reakcje z ciała, emocje, które się pojawiają są naturalną reakcją na NIENATURALNĄ sytuację
- Pozostań w zakresie Twojej wiedzy i roli
- Pamiętaj, że celem pomocy jest zabezpieczenie fizyczne oraz emocjonalne.; to budowanie mostu do późniejszego rozumienia sytuacji, emocji
Sześcioetapowy model interwencji kryzysowej:
- Zdefiniowanie problemu
- zdefiniowanie i zrozumienie problemu z punktu widzenia rozmówcy
- empatia, autentyczność, pozytywny stosunek
- Zapewnienie bezpieczeństwa
- minimalizacja fizycznych i psychicznych zagrożeń dla rozmówcy i innych osób
- Wspieranie
- zapewnienie, że zależy nam na rozmówcy
- bezwarunkowa akceptacja
- zwracamy uwagę na ZASOBY rozmówcy
- Sprawdzenie możliwych, preferowanych rozwiązań
- dokonanie przeglądu dostępnych wyborów
- ustalenie, co jest celem osoby w kryzysie oraz czy w jakiś sposób już podobne rzeczy realizowała
- Układanie planów
- należy zidentyfikować źródła wsparcia, do których można zwrócić się po natychmiastową pomoc
- dostarczyć sposobów radzenia sobie z trudnościami
- planować wspólnie z rozmówcą, aby dać mu poczucie współautorstwa, wykorzystać wszystkie zasoby rozmówcy
- Uzyskanie zobowiązania rozmówcy
- jeśli planowanie było właściwe, nie będzie problemu z uzyskaniem zobowiązania do jego realizacji
- należy skłonić rozmówcę do werbalizacji planu
Materiał opracowany przez psychologa mgr Magdalenę Krzywonos na podstawie: J. Sikora „Interwencja kryzysowa wobec dzieci i młodzieży