Skuteczne przeciwstawienie się hejtowi wymaga zaangażowania uczniów, nauczycieli oraz rodziców. O przemocy mówimy wciąż za mało i reagujemy zbyt późno. Niestety we współczesnej szkole będąc nauczycielem dotykamy tego zjawiska. Przemoc rówieśnicza jest powszechna. Może przybierać różne formy, jedną z nich jest przemoc werbalna. To używanie słów, tonu głosu oraz komunikacji niewerbalnej w celu zranienia drugiej osoby, poniżenia jej, kontrolowania i manipulowania nią. Przemoc werbalna obejmuje wyzwiska, groźby, krzyki, oblegi, kłamstwa, obgadywanie. Niesie za sobą skutki psychiczne, które bywają często niewidoczne, ale równie dewastujące, co fizyczne – mogą prowadzić do depresji, lęku, gniewu, zaburzeń dysocjacyjnych. W obszarze szkoły jednym w wielu jej skutków jest izolacja, trudności w nauce, a także obniżona samoocena, problemy z radzeniem sobie ze stresem, trudności w relacjach, problemy psychosomatyczne, zaburzenia poczucia własnej wartości. Zrozumienie i uznanie konsekwencji przemocy werbalnej to pierwszy krok wsparcia ofiar oraz przeciwdziałania tego rodzaju przemocy. • Jak nauczyciel może sobie radzić z przemocą werbalną zaistniałą w klasie?
- tworzyć bezpieczną przestrzeń do rozmowy – buduj atmosferę: integruj klasę, ustalaj zasady, ćwicz empatię, rozmawiaj o emocjach
- przestrzegać wypracowanych w szkole procedur (mieć jasno określone kroki reagowania na przemoc), uświadamiać procedury uczniom
- wcześnie reagować na pierwsze sygnały przemocy
- organizować szkolenia z zakresu komunikacji, empatii i asertywności
- współpracować z rodzicami i specjalistami, używać dostepnych programów psychoedukacyjnych.
Nauczycielu, istotne są dwa obszary, na które musisz zwrócić uwagę: PROFILAKTYKA i INTERWENCJA. Każda szkoła posiada dokumenty- uregulowania, które obejmują profilaktyczne i interwencyjne działania dotycząca zjawiska hejtu (przemocy rówieśniczej). Zapoznaj się nimi i ich przestrzegaj.
• Jak rodzic może sobie radzić z przemocą werbalną zaistniałą na terenie szkoły?
- rozmawiaj z dzieckiem; bądź otwarty, wspieraj, nie bagatelizuj problemu (także odrzucenia)
- współpracuj ze szkołą; zgłoś problem, ustal plan działania
- bądź wzorem, rozwiązuj konflikty w domu konstruktywnie.
Będąc nauczycielem wpajaj swoim uczniom następujące zasady:
- Nie daj się sprowokować: ignoruj lub obracaj w żart nieprzyjemne komentarze
- Nie bądź sam: trzymaj się w grupie, wspieraj innych, włączaj wyizolowanych w aktywności
- Szukaj pomocy: powiedz o wszystkim rodzicom, nauczycielowi, pedagogowi, dyrekcji, pamiętaj – szkoła jest Twoim sprzymierzeńcem
- Reaguj na przemoc: nie bądź obojętny, zawiadom dorosłych. Twoja obojętność utwierdza agresora.
- Możesz skorzystać z telefonu Zaufania 116 111.
Polecam literaturę w tym temacie:
1) artykuł nt. „Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej w szkole – krytyczny przegląd stosowanych rozwiązań” – Jacek Pyżalski, Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
2) Hank D.: „Łagodzenie konfliktów w szkole i w pracy z młodzieżą”: poradnik do treningu motywacji, Kielce, „Jedność”, 2002
3) „Psychologia hejtu, czyli jak radzić sobie w krytyką w życiu osobistym i zawodowym” Mateusz Grzesiak – Warszawa: Storway Institute, cop. 2017 – 290
4) „Siła pozytywnego nastawienia” – Jak skutecznie radzić sobie z hejtem i wzmocnić poczucie własnej wartości? – opr. Zbiorowe, I.D. Media Ilona Adamska – agencja wydawniczo – promocyjna 2023
5) „Empatia zamiast pogardy” Tomasz Kozłowski, Dyrektor Szkoły – 2019, nr 3, s. 64-66
6) „Hejt i mowa nienawiści: jak z nimi walczyć?”, Paulina Śliwińska, Sygnał – 2019,
nr 4, s. 8-11
Opracowała: Beata Iwińska-Kłak